Samenwerkingsovereenkomst tussen landbouwers om een efficiënt silvopastoraal systeem uit te bouwen

Bron: Claudia Consalvo (CNR – IBAF)

In Italië bedraagt de gemiddelde omvang van een landbouwbedrijf acht hectare. Een dergelijke omvang laat niet toe om grote investeringen te doen en biedt de landbouwer geen garantie op voldoende inkomsten.

De huidige klimaatverandering, met enorme schommelingen in de weersomstandigheden en steeds meer extreme voorvallen, zoals de droogte van 2017 in het Middellandse Zeegebied, verhoogt de onzekerheid bij de landbouwers. Om ervoor te zorgen dat het landbouwbedrijf het hoofd kan bieden aan eventuele aanzienlijke oogstverliezen in bepaalde sectoren, moet de landbouwactiviteit de weg inslaan van een diversificatie van de productie.

Silvopastorale systemen kunnen de oplossing vormen om een multifunctioneel landbouwbedrijf te ontwikkelen dat toelaat om een degelijk en gegarandeerd inkomen te vergaren, ondanks de onvoorspelbaarheid van het productieseizoen. In het Italiaanse RAIN-netwerk van het AFINET-project werd een samenwerking opgezet tussen drie landbouwbedrijven in de streek van Orvieto:

  • Danilo Basili, gespecialiseerd in het fokken van schapen en de bereiding van melkproducten;
  • Sartago, gespecialiseerd in wijnbouw en in de productie van wijn;
  • Il Pogliano, gespecialiseerd in olijventeelt om extra vierge olijfolie te maken.

 

De olijfboomgaard van Il Pogliano

   

 

Silvopastorale systemen met bomen en schapenteelt maken het mogelijk om een zeer doeltreffend onkruidbeheer te voeren, zonder dat er moet worden overgegaan tot wieden, en bieden de garantie op een goede organische bemesting van de bodem. Anderzijds vragen zowel schapenteelt als het beheer van olijf- en wijngaarden om uitgebreide opleiding en ervaring op landbouwkundig en technisch vlak.

De drie bedrijven hebben een gezamenlijk project opgezet waar iedereen baat bij heeft:

  • De landbouwer heeft meer graasland tot zijn beschikking, wat hem de kans geeft om de begrazingsdruk die uitgeoefend wordt op zijn weides te beperken, al zou hij ook meer vee kunnen gaan houden.
  • Op gronden met bomen is het mogelijk tot een duurzaam onkruidbeheer te komen en de kwaliteit en kwantiteit van het organisch materiaal in de bodem te verbeteren.

Uitlopers onder controle houden is bijzonder belangrijk in de olijfboomgaard. Dat vegetatief materiaal verwijderen kan veel tijd vragen, en als het mechanisch gebeurt op kortere tijd kan het de planten onderaan verwonden. Via die wonden kunnen dan ziekteverwekkers binnen raken. Schapen maken een uitstekende selectie zonder dat ze de plant beschadigen, en ondertussen bemesten ze op de juiste plek, onder de kruin maar op een zekere afstand van de stam van de olijfboom.

 
 Olijfbomen in het landbouwbedrijf Danilo Basili: de bomen hebben een onregelmatige structuur maar ze bieden in de zomer goede beschutting tegen de zon 

De voornaamste voordelen van dergelijke systemen zijn het beperkte gebruik van chemische producten en de verlaagde uitstoot in de atmosfeer omdat er minder teelthandelingen uitgevoerd hoeven te worden. Er zijn ook economische voordelen aan verbonden door de beperking van de beheerkosten en door de betaling die men ontvangt voor de verkoopovereenkomsten voor hooigras. Anderzijds dalen de kosten voor de aankoop van hooi voor de schapenhoeder en stijgt de opbrengst zowel wat de kwaliteit als wat de kwantiteit betreft.

De begrazing op de gronden van de twee nabijgelegen landbouwbedrijven met olijfbomen en wijngaarden zal onderbroken worden van april/mei tot oktober: in de wijngaard om schade aan de beplanting te voorkomen, en dan tot de druivenoogst; in de olijfgaard om de groei/teelt van peulvruchten met een lange bloeitijd toe te laten die zowel gebruikt worden voor de bijen van de boerderij als voor hooiwinning.

In de regio denken een aantal andere landbouwers eraan om een beroep te doen op de ‘diensten’ van de schapen en dat stemt ons positief: begrazing als duurzame beheersmethode!

Oppervlakte-uitbreiding en geografische verdeling van de gewassen van de drie landbouwbedrijven

 

Lees dit artikel in pdf-formaat hier